Sağlık Bakanlığı, işlemleri devam eden çok sayıda özel sağlık kurum ve kuruluşu olduğu gerekçesiyle yeni yatırım listesi açıklamayacağını ilan etti. Bakanlık, 2008 yılı için özel sağlık kuruluşlarının yatırımları hakkındaki kararını açıkladı. 15 Şubat 2008 tarihli özel hastaneler ile ayakta teşhis ve tedavi yapılan özel sağlık kuruluşlarına ilişkin düzenlemelerde, “yatırım listesinin” her yıl ekim ayında Bakanlıkça ilan edileceği belirtilmişti. Bakanlık, açılma işlemleri devam eden özel sağlık kurum ve kuruluş sayısının çok sayıda olduğunu ve bunun ülke genelindeki hizmet dağılımını ciddi ölçüde etkileyeceğini bildirdi. Yeni kuruluş açılamayacağı belirtilen açıklamada, “2008 yılı özel sektör yatırım listesinin, geçiş hükümleri kapsamında yatırım ve işlemleri devam eden özel sağlık kurum ve kuruluşlarının faaliyete başlama zamanları ve kapasiteleri ile ilgili belirsizliklerin ortadan kalkmasına kadar bunlarla sınırlandırılmasına, yeni yatırım listesinin bundan sonra değerlendirilmesine karar verilmiştir” denildi. Buna karşın, planlama çalışmaları ve geçiş sürecinde ortaya çıkan sorunları tespit etmek ve görüş oluşturmak amacıyla Planlama ve İstihdam Komisyonu oluşturulacağı bildirildi. Komisyon; Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Temel Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Hukuk Müşavirliği, Strateji Geliştirme Başkanlığı ve Personel Genel Müdürlüğü ile Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğinin sektörle ilgili iki temsilcisinden oluşacak. Sağlık Bakanlığı Tedavi Hizmetleri Genel Müdürü Doç. Dr. Öner Odabaş, ön izinleri alınan başvuruların 2009 yılı içinde sonuçlandırılmasının beklendiğini, ancak kesin bir tarih veremeyeceğini belirterek, "Mevcut özel sağlık kuruluşlarını rahatlatacak bazı düzenlemeler de yapılacak" dedi. “Hasta seçici” özel sektör Planlama yapılırken göz ardı edilmemesi gereken diğer husus, özel sektörün sağlık hizmeti sunumuna katkı oranı olarak belirtildi. “Özel sektör doğası gereği tüm ülkelerde hasta ve hastalık konularında ‘seçici’ davranmaktadır. Yatırım ve istihdam politikalarında getirisi düşük, komplike, kronik ve riskli vakalara yönelmekten genellikle kaçınmaktadır. Özel sektörün seçici davranma temayülünden dolayı bu tip vakaları kamu hastaneleri üstlenmek zorunda kalmaktadır. Diğer taraftan özel sektöre geçen hekimlerin sağlık hizmeti iş yükünü paylaşma oranı yatan hasta gibi bazı göstergelerde önemli ölçüde azalmaktadır” denilerek, planlama çalışmaları yapılırken iş yükünün dengeli ve adil dağılımına yönelik tedbirlerin geliştirilmesi buna karşın kamu hastanelerinin sosyal yükümlülüklerinin göz önünde bulundurulması gerektiği anlatıldı. Özel sektörün sağlık insan gücünün dağılımındaki dengesizliklerinin tıbbi hizmet birimleri ve nitelikleri ile teknoloji yoğunluklu tıbbi cihaz dağılımı alanlarında da dengesizliklere yol açtığı belirtildi. 218 HASTANE ONAY BEKLİYOR Ülke genelinde sağlık insan gücü, tıbbi hizmet birimi ve teknoloji yoğunluklu tıbbi cihaz dağılımını ciddi ölçüde etkileyecek sayıda müracaat bulunduğuna dikkat çeken Bakanlık, “Bunlardan hangi illerdeki müracaat sahiplerinin ne ölçekte faaliyete geçebileceği bilinemediği gibi, hizmete geçecek özel sağlık kurum ve kuruluşlarının hangi sektörden ve hangi illerden insan kaynağı çekeceği de belirsizdir. Bu nedenle mevcut durumda planlamaya esas olacak veriler yetersizdir. Bu haliyle planlama yapılması özellikle bölgeler arası dengesizliğin ciddi boyutlara ulaşmasına yol açabilecektir” dedi. Türkiye genelinde mevcut ve işlemleri devam eden özel sağlık kurum ve kuruluşları rakamları şöyle verildi: Özel hastaneler için; kurum sayısı 390, uzman sayısı 8 bin 907, yatak sayısı 21 bin 175 ve işlemi devam eden özel sağlık kuruluşu sayısı ise 218. Poliklinik, tıp ve dal merkezi için; kurum sayısı 1845, uzman sayısı 6 bin 273, işlemi devam eden kuruluş sayısı ise 70. PERSONEL DAĞILIMI HER ÜLKEDE SORUN Bakanlık, 100 bin nüfusa düşen uzman hekim sayısını Türkiye için 73 bin, Avrupa bölgesi için 272 bin ve AB üyesi ülkeler için 220 bin olarak açıkladı. Yine 100 bin nüfusa düşen hemşire sayısı Türkiye’de 131 bin, Avrupa bölgesinde 670 bin ve AB üyesi ülkeler için 731 bin olarak verildi. Bunun yanı sıra 2008 yılı programındaki verilere göre 100 bin nüfusa düşen hekim mezun sayısı Avrupa Birliğinde 9 iken Türkiye’de 6, hemşire mezun sayısı ise Avrupa Birliğinde 28 iken Türkiye’de 5.6 olarak açıklandı. “Bu rakamlar sağlık insan gücü planlamasının önemini ortaya koymaktadır. Planlama yapılırken hizmetin bütünlüğü, sağlık meslekleri ve uzmanlık alanları arasındaki ilişkiler göz önünde bulundurulmak suretiyle personelin en verimli şekilde istihdamı sağlanmalıdır” denilerek, sağlık personelinin ülke düzeyinde dengeli dağılımını sağlamanın tüm ülkelerde sorun olduğu, insan gücünün yetersiz olduğu Türkiye gibi ülkelerde bunun daha da önemli olduğu ifade edildi. ÖZELDE PERSONEL DAĞILIMI DENGESİZ Özel sektörde sağlık çalışanı dağılımının dengesiz olup artma eğilimi gösterdiği öne sürülen açıklamada şu ifadelere yer verildi: “Özel sektör sağlık yatırımları doğası gereği belirli yörelerde toplanmaktadır. Uygun insan gücü planlaması yapılmaması halinde dağılımdaki dengesizlik derinleşecektir. İleride özel sektör,içinden çıkılması mümkün olmayan rekabet şartlarına düşebileceği gibi, kamu sektörü dahil sağlık insan gücü dağılımı da bozulacak ve vatandaşlarımızın sağlık hizmetine erişiminde ciddi adaletsizlikler oluşacaktır.” OHSAD 6 AY SÜRE VERDİ Özel Hastaneler ve Sağlık Kuruluşları Derneği (OHSAD) Başkanı Dr. Reşat Bahat da Bakanlık açıklamasının özel sektör için “fren” anlamına geldiğini söyledi. Kamu alanındaki uzman sayısının azaldığını belirten Bahat, “Kamu olsun, özel olsun Bakanlık uzman hekimlerini ekonomik kullanmak zorunda. Uzman kolay yetişmiyor. Ama özel sektörün yatırımını engelleyen her türlü durumun karşısındayız. Ancak Bakanlığın şu anda uzman açığı olduğu için bir süreliğine bunu anlayışla karşılamak zorundayız. Ancak uygulama uzun süre kalırsa sektörde ciddi bir daralmaya, kalitesizliğe sebep olur. 6 ay içinde sektörün önünün tekrar açılmasını öneririz” diye konuştu. İzin almayan 200’den fazla yatırım var Kararın kalıcı olacağına inanmadığını belirten Bahat, bir süreliğine “nefes aldırmanın” doğru olabileceğini söyledi. “Benim doğru bulmadığım bir şey var: Bazı kurumlar bu karardan daha önce haberdar edilerek bir-iki ay içinde ruhsat müracaatlarını yaptı. Fakat bazı kurumlar bundan haberdar olamadı. İçeriden bilgi alınmış olması şüphesi çok rahatsız edici” diye konuşan Bahat, ön izin almayan en az 200’den fazla yatırım olduğunu ifade etti. Bahat, izin almış olsalar dahi söz konusu yatırımların başlayacağına inanmadığını söyledi. Özel sektörün daha büyük sorunları olduğunu belirten Bahat, “Sadece kazanılmış bir hak olsun diye müracaatta bulundular. Ama şu anda ‘bedava’ denilse kimsenin hastane açacağına inanmıyorum” diye konuştu. Tıp ve dal merkezlerinin bir araya gelerek en az 50 yataklı özel hastaneye dönüşmesini teşvik edici uygulamaların düşünüldüğünü kaydeden Bahat, “Bu çok güzel, insani bir yöntem gibi geliyor ama komünizm ve şeriat düzeni gibi uygulanabilirliği yok. Mümkün değil. Bakanlık bunu tavsiye ediyor ama üç yatırımcının bir araya gelmesi kolay işler değil. İyi niyetli bir fikir olabilir ama pratikte uygulanabileceğini düşünmüyorum” dedi. Akredite Hastaneler Derneği İcra Kurulu Üyesi Hüseyin Çelik, yeni yatırım yapılmamasıyla ilgili Bakanlık kararını anlayışla karşıladıklarını belirtti. Şu an ön izin başvurusu yapıp da yatırımıyla ilgili sorun yaşayan kurum olmadığını belirten Çelik, başvuru yapmayan fakat kuruluş açmak için yola çıkmış yatırımcıların sorun yaşayacağını ifade etti. “Planlamanın sadece özel için değil, Anayasa’da ve 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Yasası’nda öngörüldüğü şekliyle kamu sağlık kurumları için de değerlendirilmesi gerekir” diye konuşan Çelik, sorunun temel olarak hekim temininde yaşandığını, bir çok sağlık kurumunun bu nedenle hastalarının taleplerine karşılık vermekte zorlandığını ifade etti. Çelik, bu konuda yapılması gereken planlamayla ilgili şunları söyledi: “Branşlar bazında hekim ihtiyacının planlaması düşünülürse, kamu öncelikle kendi hekim ihtiyacını karşılayarak ‘Özelin ne hali varsa görsün’ dememeli. Öncelik hakkını kendine verip özel sağlık kurumları en son aşamaya bırakılıp mağdur edilmemeli. O ildeki özel sağlık yatırımlarının toplam sağlık yatırımlarındaki payı, sağlık hizmetinin 24 saat sürekliliği, mevcut fiziki kapasite yatırımları, hastaya muayene başına ayrılan zaman gibi kriterler dikkate alınarak planlama konusu karara bağlanmalı. Tüm bu kararlarda ise sağlığın bir kamu hizmeti olmasının mülkiyetten kaynaklanmadığı, sağlık hizmetinin kendisinin kamu hizmeti olduğu dikkate alınmalı.”